Kukurydza to królowa polskich pól i fundament żywienia w nowoczesnych gospodarstwach mlecznych. Choć na pierwszy rzut oka wszystkie łany wyglądają podobnie, różnice ukryte w genetyce decydują o opłacalności całej produkcji. Dobra kukurydza na kiszonkę to nie tylko wysoka ściana zieleni. To przede wszystkim energia, którą krowa jest w stanie przetworzyć na mleko.
Wielu hodowców staje przed dylematem: postawić na rekordową ilość ton z hektara czy skupić się na koncentracji energii? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od specyfiki stada oraz warunków glebowych. W tym artykule przyjrzymy się dokładnie, jakie cechy powinna mieć idealna odmiana, czym różnią się typy ziarna i jak agrotechnika wpływa na końcowy sukces w pryzmie.
Czym charakteryzuje się najlepsza kukurydza na kiszonkę?
Wybór materiału siewnego to inwestycja, która zwraca się przez cały rok w postaci stabilnej produkcji mleka. Aby podjąć dobrą decyzję, musimy spojrzeć głębiej niż tylko na wysokość rośliny. Najlepsze odmiany łączą w sobie cechy agronomiczne (łatwość uprawy) z żywieniowymi (wartość dla zwierząt).
Oto kluczowe parametry, na które należy zwrócić uwagę:
1. Plon ogólny i plon suchej masy
Oczywiście, masa ma znaczenie. Musisz zapełnić silosy, aby zapewnić paszę na cały rok. Jednak woda w roślinie nie żywi krów. Kluczowym wskaźnikiem jest plon suchej masy z hektara. To w niej zawarte są wszystkie składniki odżywcze: białko, włókno i skrobia. Odmiana, która daje ogromną ilość „zielonej wody”, ale mało suchej masy, w ostatecznym rozrachunku podnosi koszt dawki pokarmowej.
2. Strawność całych roślin
Nawet kukurydza o wysokiej zawartości energii będzie bezużyteczna, jeśli układ pokarmowy krowy nie będzie w stanie jej pobrać. Wysoka strawność (NDF) oznacza, że krowa może zjeść więcej paszy i szybciej ją strawić. Lepsza strawność części wegetatywnych (łodyg i liści) bezpośrednio przekłada się na wyższą produkcję mleka.
3. Udział kolb w masie rośliny
To w kolbie gromadzi się skrobia – główne paliwo energetyczne dla bydła. Odmiany typowo kiszonkowe powinny mieć wysoki udział kolb w stosunku do reszty rośliny (powyżej 50% w suchej masie). To gwarantuje wysoką koncentrację energii w każdym kilogramie kiszonki.
Ważna uwaga: Zbyt niski udział kolb wymusza na rolniku konieczność uzupełniania dawki drogimi paszami treściwymi, co obniża rentowność produkcji mleka.
Typ ziarna: Flint czy Dent? Co wybrać dla krów mlecznych?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Typ ziarna determinuje strukturę skrobi i sposób jej trawienia w żwaczu.
- Typ Flint (szklisty): Skrobia w tych odmianach jest trudniej dostępna dla bakterii żwaczowych, przez co spora jej część przechodzi do jelita cienkiego. Jest to tzw. skrobia by-pass. Jest ona niezwykle cenna dla wysokowydajnych krów (powyżej 35-40 litrów mleka dziennie), ponieważ chroni przed kwasicą żwacza i dostarcza glukozę bezpośrednio do jelit.
- Typ Dent (koński ząb): Ziarno to ma bardziej mączystą strukturę. Skrobia jest szybko i łatwo trawiona w żwaczu. To doskonałe źródło energii dla bakterii, co stymuluje produkcję białka mikrobiologicznego.
- Odmiany Flint-Dent: Często stanowią „złoty środek”, łącząc zalety obu typów. W polskich warunkach klimatycznych sprawdzają się znakomicie, oferując dobrą wczesność (cecha Flinta) i wysoki potencjał plonowania (cecha Denta).
Efekt Stay-Green – dlaczego jest tak ważny?
W nowoczesnej hodowli bydła termin „Stay-Green” pojawia się w niemal każdym katalogu. Co on oznacza w praktyce?
Rośliny z genem stay-green znacznie dłużej zachowują zieloność liści i łodyg, nawet gdy ziarno jest już dojrzałe. Ma to trzy fundamentalne zalety:
- Elastyczność zbioru: Nie musisz panikować, jeśli pogoda nie pozwala na wjazd w pole, a ziarno już dojrzewa. Roślina nadal „żyje”, asymiluje składniki i nie wysycha gwałtownie.
- Zdrowotność: Zielone liście są bardziej odporne na choroby grzybowe (np. fuzariozę), co oznacza mniej mykotoksyn w paszy.
- Lepsze zakiszanie: Żywa tkanka zawiera więcej cukrów prostych, które są niezbędne do prawidłowego procesu fermentacji w pryzmie.
Dobór FAO a lokalizacja gospodarstwa
Polska jest krajem zróżnicowanym klimatycznie. To, co uda się na Dolnym Śląsku, może nie dojrzeć na Suwalszczyźnie. Dlatego kukurydza na kiszonkę musi mieć odpowiednio dobrane FAO (liczbę wczesności).
Wybór odmiany o zbyt wysokim FAO na całym wysianym areale, w chłodniejszym regionie niesie ryzyko, że kukurydza nie osiągnie wymaganej zawartości suchej masy przed przymrozkami, co obniży jakość kiszonki. Dużo wyższe FAO warto zasiać na części areału jako zabezpieczenie ilości paszy i uzupełnienie silosa w przypadku np. suszy lub trudniejszych warunków klimatyczno-glebowych.
Polecane odmiany: Jakość vs Ilość
Na rynku dostępnych jest setki odmian, ale warto zwrócić uwagę na te, które wyróżniają się konkretnymi cechami użytkowymi. Bazując na wynikach plonowania i opiniach hodowców, wyróżniamy dwa ciekawe kierunki doboru nasion.
Striger – Jakość i energia dla wymagających
Jeśli Twoim priorytetem jest maksymalna wydajność z litra mleka, odmiana Striger będzie strzałem w dziesiątkę. Jest to kukurydza wybitnie jakościowa, stworzona z myślą o wysokowydajnych stadach.
Dlaczego warto ją wybrać?
- Wysoka energetyczność: Dzięki bardzo dużej zawartości skrobi i świetnej strawności.
- Mocny efekt stay-green: Pozwala na dłuższe okno zbiorcze przy zachowaniu parametrów.
- Idealna kiszonka: Mieszaniec ten świetnie wpisuje się w potrzeby żywieniowe, dostarczając energii niezbędnej do produkcji mleka. Wysoki udział kolb w ogólnej masie kiszonki, bardzo bogato ulistniona, na wszystkie rodzaje gleb, w tym słabe i mozaikowe
Lorinor – Biomasa i bezpieczeństwo paszowe
Dla gospodarstw, które potrzebują dużej objętości, aby zapewnić stadu bezpieczeństwo żywieniowe na cały rok, odmiana Lorinor jest idealnym rozwiązaniem. Specjalizuje się ona w generowaniu potężnej masy zielonej. Wykształca także bardzo duże kolby z ciężkim ziarnem. Można ją także uprawiać na biogaz.
Jej główne atuty to:
- Rekordowe plony świeżej masy: Wypełnia silosy szybko i efektywnie.
- Stabilność: Sprawdza się w trudnych warunkach, na wszystkich glebach, w tym słabszych i mozaikowych, zapewniając regularny plon.
- Opłacalność: Doskonały stosunek normy wysiewu do uzyskanej masy.
Agrotechnika – jak nie zepsuć potencjału odmiany?
Nawet najlepsza genetyka nie nadrobi błędów w uprawie. Uprawa kukurydzy na kiszonkę wymaga precyzji od siewu aż po zbiór.
Termin i gęstość siewu
Nie spiesz się z siewem, jeśli gleba jest zimna.
- Odmiany typu flint: Są bardziej tolerancyjne na chłody, można je siać, gdy gleba ma 8–9°C.
- Odmiany typu dent: Wymagają cieplejszej gleby, minimum 10–12°C.
Siew w zimną glebę powoduje „stres termiczny”, który hamuje wschody i sprawia, że rośliny są słabsze przez cały okres wegetacji. Gęstość siewu na kiszonkę jest zazwyczaj nieco wyższa niż na ziarno, ale na słabszych glebach warto ją zredukować, aby rośliny nie konkurowały o wodę. W przypadku wielkich odmian kukurydzy na kiszonkę, takich jak Lorinor, Wrangler, Goliath warto znacząco obniżyć normę wysiewu nawet do 70 000 – 75 000 gdyż te odmiany generują ogromną masę zieloną i muszą mieć przestrzeń do wzrostu oraz odpowiednią ilość składników pokarmowych na jedną roślinę.
Zbiór – kluczowy moment
Najczęstszym błędem jest zbiór kukurydzy zbyt wcześnie (gdy jest zbyt mokra) lub zbyt późno (gdy ziarno jest twarde jak kamień).
Idealny moment na zbiór to faza, gdy zawartość suchej masy w całej roślinie wynosi 32–35%.
- Zbyt mokra kukurydza (<30% s.m.): Powoduje wyciek soków kiszonkarskich (strata cennych składników) i ryzyko fermentacji octowej (kwaśna, niesmaczna pasza).
- Zbyt sucha kukurydza (>38% s.m.): Trudno ją ubić w silosie, co prowadzi do zagrzewania się pryzmy i rozwoju pleśni. Dodatkowo, twarde ziarniaki mogą przelatywać przez przewód pokarmowy krowy niestrawione, jeśli nie użyjemy zgniatacza ziarna (corn cracker).
Wskazówka: Podczas zbioru zwróć uwagę na wysokość koszenia. Zwiększenie wysokości cięcia o 10-15 cm (do ok. 30-40 cm nad ziemią) pozwala zostawić na polu najbardziej zdrewniałą część łodygi. Choć tracimy nieco masy, zyskujemy znacznie wyższą koncentrację energii i mniej zanieczyszczeń z gleby.
Podsumowanie
Odpowiedź na pytanie „Jaka kukurydza na kiszonkę jest najlepsza?” zależy od Twojej strategii. Jeśli szukasz „paliwa rakietowego” dla krów o wysokiej genetyce, wybieraj odmiany o wysokiej strawności i koncentracji skrobi, takie jak Striger. Jeśli Twoim celem jest maksymalne wypełnienie magazynów paszowych i stabilność plonu, postaw na odmiany biomasowe typu Lorinor. Najlepszym rozwiązaniem jest dywersyfikacja uprawy, czyli wysiew kilku odmian, od wcześniejszych do późnych, o różnych właściwościach, typach ziarna, tolerancji na warunki stresowe itp.
Pamiętaj, że sukces to suma trzech składników:
- Dobrej genetyki (odmiany).
- Poprawnej agrotechniki (siew, nawożenie).
- Sztuki zakiszania (termin zbioru, ubicie).
Zaniedbanie któregokolwiek z nich obniży wynik finansowy gospodarstwa. Konsultuj wybór z doradcami, aby dopasować nasiona do specyfiki swoich pól.
Chcesz podnieść wydajność swojego stada?
Nie kupuj nasion w ciemno. Wybierz odmiany sprawdzone w polskich warunkach, które gwarantują jakość.
Skontaktuj się z nami, aby dobrać idealną odmianę kukurydzy do Twojego regionu i potrzeb glebowych!
